MITCS Polls

Marapa Krizyna Ko 100 liata Chi Pho hropa hawta eima sosa na tama?
 

Login Form






Lost Password?
No account yet? Register
 
Marahpa nata Marah Rah PDF Print E-mail
Written by Rev. Va Ko   
Wednesday, 12 July 2006

 

Eima hnohla ko 6 ko 7 rachhoh liata MSA tawhta Marapa nata Mara rah kyh he chyhsa hlupi zy tawta article ta roh chyupa chata cha zy hry liata Mc. Teithah (Tisi) nata Pastaw Thlapawh Paw (Sizo) zy chhopasiana aki viapa hawhta ei pahno. Anodeikua, Marahpa tahpa he (word study) ta chhopasia thaipa chaleipata, palohtlana taita chhopasia thaipa cha hra vei. Pakhona ta Letla liata a pahrapa eima zydua ta "Chin" (1886) tahpa hawhrawh he khochhi kawpata chhopasia thei va ei. Cha hawta "Lai" tahpa chhao chhopasia theipa cha hra vei. Pakhona ta Lehman (1958) ta lai tahpa cha (a leh leta a ypazy) tahpata chhopasia ta Hekha Thatlamo hiahri maw sila chacha a y zi chavei mania ama tah thei aw. Cha hawta keimo Mara a tahpa zydua pita Mara tahpa he khapa a cha tahpa khochhi kawpata (naetla hawna taita) chhopasia thei hr'aw ma pi. Achhapa cha he "Marah" he keimo ma a aw tua pi chaleikhia maniazy ma mania a awna tua ei tahpa pahnopasia aru kaw. Mc Teitha reina ahlu viana liata "Mau ram" tahpa tawta a cha thei tahpa he pachana deita eipalyusa. Korea la ei vawsi chytae liata CACC tawhta Letla kyh ama ropa chabu liata eihmopa cha "Mara tahpa he Thatla pai Mara tla tawhta a sipa ama chapa vata Mara tahpa a ma cha" tahpata. He chhao he yzi hnei vei. Hekha mo ta "Miram" mania tah eita cha chhaocha "mi" cha chyhsapa "ram" cha "rah" tahna tlao a cha. India lata "Lakhers" mania tah thla eita cha cha pala eima soh pa vata tlao a cha. Rakhine la tawhta "Shandu" mania tah eita eima hroto aypa vata tlao a cha hra. He liata bie lethlae ei kho khohpa cha (Naga) tahpa he  "chyhsapa" tahna tlao a cha tahpa ta Naga viasapa ta eina chho. Chahawhra ta eima hnola MIT Magazine liata "Khami" tahpa he "Chyhsapa" tahna tlao a cha hra tahpata. He zydua he pahlypakhy pata reipa cha mawsala "Marah" tahpa he keimo ta eima biepa chaleipa awta, mania ta mania ama awna a chapta eipalyusa. Hmiatua awnanopazy hawhta (Acts). Pakhona ta "Chin" tahpa cha Viah nawhta "tae ngeh chin" tahpa tawhta a chathei ama tahpa he ado thei vatlyma ei tah. He hawhta eima reih tawhta chhopasiapa chamaw sala, "Ma" tahpa cha "chyhsapa" tahna  a cha. "Maniah" tahpa cha chyhsa hropa tahna chata "Matupa" tahpa chhao he pahnoleipa chyhsa tahna tlyma a cha thei. Cha hawhta"rah" cha eima pahrana "rah" tlao a cha aw. Chavata "hawhrawh"  ta chhopasiapa cha maw sala Marah tahpa cha chyhsapazy yna rah tahna a cha thei.

Eima legend liata eima vaw puana cha Sizo khih kiahpa (Fathlai Lo khao) tahpa cha ta, cha cha manomapawzy ta ama pahno pachiena a cha aw. Chavata Marahpa tahpa cha history ta mania a chhopa Marahpa rah liata a ypa Marahpa phopae laehno ahlypa, Marahpa rei acheipa, zydua he ama cha aw. Chakhiahta cha Marah rah cha khatai lia a y? Marah rah tahpa cha history ta mania a chho. Cha eima history mania a chhopa cha N.E Parry rohpa "the Lakher" chabu liata rohpa a cha. Marahpa ta eima hniachaipa pho cha Lautu he a cha. Eima missionary rohpa chabu liata amo he Marahpa chhoh liata ama y. Eima missionary zy ta Lautu he Marapa pho sakha hawhta a ma hmo. Anodeikua he liata keima ta (Lautu he Mara mo cheingeih ama cha tah va na). He Marahpa rah chhoh liata apahrapa chyhsa hlupi hmiatua ta Marapa a chaleipa hlupi eima y thei. Pakhonata keimo Sabyhpi liata Azao la tawhta azupa hlupi eima y. Chahrasala ko hlupi a pha tawhta "kei cha Azaopa na ei cha" atah khao ma pi. History ta a chhopa Marahpa chhoh liata eima ypa sai dei cha leipata Marahpa ta a hneipa politic, culture and custom eima hly haw. Chavata Marahpa eima cha haw.

Chavata Marahpa chhoh liata a ypa keimo zydua he hmiala paloh hmaokha, pachana sakha ta eima sie via laih thei nawpata a hyrai teih chyu su vei tahpa ei chahrua chyu ei.

Comments
Add New Search RSS
+/-
Write comment
Name:
Email:
 
Website:
Title:
UBBCode:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
 
:D:):(:0:shock::confused:8):lol::x:P:oops::cry:
:evil::twisted::roll::wink::!::?::idea::arrow:
 
Please input the anti-spam code that you can read in the image.

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."

 
< Prev   Next >