Login Form






Lost Password?
No account yet? Register
 
Philipi tawh châ paphaopa ei 16-na PDF Print E-mail
Written by Admin   
Wednesday, 01 February 2006

Philipi tawh châ paphaopa ei 16-na
Kô 100 Awnanopa apôhkhana
Rev. L. B. Siama (Philippines)
February 1, 2006
  
Rei awpa: 
Hmotao 2:1; 2:44-46; 4:32ff

  

1. Biehmiapa

Kô 2007 liata Mararah Thatihpha tlôna cha kô 100 a tloh ba aw. 2007b
September liata eima missionary-zy ta byureih ama vaw tu tua chaina su,
Saikao khih liata centenary kyhchhi pahyna taopa a cha aw. Cha thla
lilaw liata Saiha khihpi liata kyhchhi tao heih awpa cha aw ta. December
liata Sabyhpi liata Centenary khawna kyhchhi tao awpata pachhuahpanohpa
a cha.

Kô 100 chhôh Mara Awnanopa siena lathlôh liata apôhkha kawpata a sie
lymapa nota, hiakha lâta molei raihria nanopazy vata Awnanopa apôhkhana
paraopata a y tyh. Notla Marah Awnanopa liata Saikao nata Siaha (CCIM
nata ECM) tahpa ta kô 16 keichheihpata y ta, he centenary kyhchhi hlata
apôhkha thei awpata Khazohpa Thlahpa chata Awnanopa sahlaozy liata rai
a hria haipa a cha. Cha hawhna hra chata, Nochhi Marah Awnanopa chhao
Sayhpi nata Lialaipi (MIEC nata MIC) tahpa ta kô 16 chhôh keichheihpata
y ta, Khazohpa ta a chyhsazy hmahpata 1986 liata MEC moh ta a papôhkha
sa. He hawhta Marah Awnanopa chhôh liata buakha achhaihna heta
Awnanopazy eima chhai thei leizie miah a pahmôsapa ngasa. Anodeikua cha
Awnanopa phukha nata pykha ama pahlyna liata apôhkhana cha thokhuh aki haw,
tah theipa cha rima vei. Tlokhuh apôhkhana he ngiapâna theilâ cha ta, Bei Zisu Thlachhana
chhao a cha hra. Bei Zisu ta he hawhta thlah a chha:
  

Amo châta deita thlachhapa cha vana. Amo bie vata avaw ngiapa
awpazy châta chhao thlah a chhapa ei cha. Bei Zisu ta, "he mietaku sadô
liatapa leipa he, mietaku hropa ei hnei; amo chhao ei vaw chhi awpa a
cha, ei ao chhao ama thei aw. chatana chata, hlao kha ta y aw ei ta, a
vaihtuhpa pakha nata" (Zawhana 10:16), a tah.
  

ECM nata MEC sadô liata a ypazy deita apôhkha awpa he Zisu khona cha
vei. Sadô hropa liata a ypa Mara sawzy nata apôhkha awpa chhao he Bei
Zisu Thlachhana a cha. Apôhkhana ei tah tita, pykha liata akhô khai awpa
a cha, ei tahna cha vei. He he centenary ta miah a pahaopa (challenge)
apôhkhana a cha.

Nochhi Mararah (East Maraland) liata kô 100 chhôhta Awnanopa phu/py
miah 10 hlei avaw duah. Rahropa nata eima pakho khiahla, a chyh kaw tah
awpa a cha. Apôhkhana arao leipa khiahla, py hluhpi yna he apha thlah
haw ei tah aw. Anodeikua, Marah ti nata tlah duahmo liata cha apôhkhana
a pa rao kaw tahpa macha hawti macha pahnopa a cha. 

Chavata Centenary duahmo saina chôta eima rah Awnanopazy apôhkhana
awpata Thatihpha Luka nata Hmotaopazy Chabu arohtuhpa Dr. Luka ta
"apôhkhana" kyh areipa he February chhôh liata pachâ awpata ei chahruapa a
cha.
  
2. Apôhkhana he Khazohpa khopa nata Thlahpa raihria a cha

Awnanopa apôhkhana he Khazohpa pakha liata manô pathôh a ypa (three
in One)) apôhkhana palasana a cha. Dr. Luka ta apôhkhana cha Thlahpa
pathaihpa raihria a cha, a tah. Thlahpa hmotao theina chata a nanopata a y
hôlôpazy syhpakhypata hmaohkha/sukha tlao a pa ysapa a cha. Dr. Luka ta
he hawhta a reih: 

Petikaw noh avaw tlô nata, ama zydua ta sukha liata y pakhy khai
ei ta (Ht. 2:1); Angiapâpa maih cha hmaohkha ta y ei ta, ato a hly ei
ta, ama byuhpa zydua a daihpa chyuta arai tyh ei ta. Nohchareih
palôhrupa miakha ta Khazohpa achhy tyh eita (Ht. 2:44-46); ngiapâtuhpazy cha
palএrupa miakha nata pachana su khata y ei ta, ama hry liata pakha hmahta
ama sôh hneipa "kei eih" tah vei ei. Hmo zydua ama hly tyh (Ht. 4:32).
 
  He Apôhkhana heta Zu nata Zenitai likawh pathluana palôh ama hneipa
tlai chhao kha a padiah theipa a cha. 

3. Apôhkhana a paraotuhpa

Hmotaopa Châbu liata apôhkhana a paraotuhpa miah 3 a ypa Dr. Luka ta
he hawhta a palasa.

3.1 Sasyh athôhna deita pachana (Hmotaopa 5:1-11)

Hmiatua Awnanopa apôhkha kawpa a parao pathaona cha "sasyh athôhna
deita pachana" tawhta a cha. Cha cha Anania nata Saphira hro liata eima
hmô. Aleisu zuah eita, amâ phihbapata Apostol zy pheithaby liata ama vaw
cheih. Ama novah ta hmodo leipa liata thakha tlapata ama paraoh. Cha
cha Khazohpa hmiakô liata hmodo leipa a chapa vata ama chô liata thina
taihta a tlô khei. Cha chata Awnanopa hry liata china pathipalôh a
pahneisa. China cha khotalaina a yleina ngiâna a cha. Khotalaina y leina cha
hmodo leipa a y tahna ngiâna a cha. Hmodo leipa cha sasyh kyh deita
pachâna tawhta a thao. Cha chata apôhkhana a parao. Anania nata Saphira zy
he hmiatua Awnanopa hry liata ama bôchha kawpa cha taraw eita, "sasyh
athôhna" deita ama vaw pachapa vata, ama chô liata thina dei cha leipata
Awnanopa apôhkhana chhao a paraopa a cha.
 
  3.2 Chipho pathluana ta apôhkhana a parao (Hmotaopa 6:1-6)

Hmiatua Awnanopa hry liata Zu chyhsa phuno ama y. Phukha cha Krika
Zuzy cha eita, amo he Zu chyhsa cha taraw eita, Palestine rah khôtho
Krika khihzy liata a pihpa ama cha. Chavata Krika reih nata phôryhpa
(culture) hawhta ama hroh. Phu hropa cha Hebrai Zuzy cha ei ta, amo he
Palestine rah liata a pihpa ama cha. Aramai reih nata Hebrai reih ahmah ei
ta, Zunaw phôryhpa a pasôpa a ma cha. Chipho miakha cha hra ei sala,
taozie nata pahahna a lyu leina heta a pôhkhana a parao theipa a cha hra.

Apostol-zy hmiakô liata ama vaw pahmaohpa hmodahzy sipasapa ama rai
tita, Krika Zu nôhmeizy nata Hebrai Zu nôhmeizy mohôhna dah a vaw nano
pathao haw. Ama likawh liata Hebrai reih ahmah leipa Krika Zu nôhmeizy
cha pathluapa ta ama ypa vata ama likawh liata apôhkhana a vaw rao
pathaopa a cha. He cha chipho pathluana a cha. Sasyh pho pasâhsa viapata
mohropa pho mohnaona palôhphao a cha. Eima chipho kyhpachana he chipho
hropazy ahaona cha vei.
 
  3.3 Sipasana heta apôhkhana a parao (Hmotaopa 6:1-6)

Khapa vata e chihro phohropa pathluapata sasyh chiheihpazy khokhei
viapa a cha tyh. Phana kao lâ tawhta eima pachâ khiahla, kyhpachana vata
a cha aw. Hmiatua Awnanopa member-zy he dyhchhi sipasapazy ama chapa
vata ama nohto nie nata do ati-vy leipazy ama cha. Chavata tovyuh miakha
kha hmô awpa a y tita, ama chi heih lâta ama vaw heih tyhpa a cha. Cha
chata Awnanopa apôhkhana a paraopa a cha. Sipasana he Sawhkha ryureina
pha leina theilâ a cha hra. Siana nata adona (justice) y leina liata
ahneirôhpa nata asipasapa duahmo he thata ahlie tyh. Cha chata rah
apôhkhana chhao a paraopa hra.
 
  4. Apôhkha theina Lathlôh

Dr. Luka heta apôhkha leina kyh a reipa he chyhsa thâchhie a rei
khohpa vata cha vei. Apôhkha awpa a khohpa vata tlao a cha. Awnanopa
apôhkha thei nawpata he hawhta â lai chadai.
 
  4.1 Zisu Krista thatih achuna nata pahnona (Christology)

Ngaipâtuhpa cha Zisu Krista a pahnona dah hawhta a hrohpa a cha. Zisu
ngiapâna tawhta Krizyhpa tahpa moh vaw y ta, cha Krizyhpa a
hmaohpakhypa cha ‘Awnanopa" tahpa a cha. Krizyhpa cha Zisu hmotaopa hawhta a taopa
tahpa cha tlôpata, khapa vata e, khizaw liata Awnanopa phu/py hluhpizy
heta ama pôhkha thei vei? "Awnanopa ta Zisu bie hawhta ama hroh leipa
vata a cha. Bei Zisu ta khizaw lata avyna chhâpa cha he hawhta a reih:
  ABeipa Thlahpa cha ei chôta a y. Achhâ cha:
  Dyhchhiepazy hnohta Thatihopha chho awpa;
  Sei atâhpazy papua away;
  Mochaopazy mo pavasa away;
  Taola ataopazy papua away;
  Abeipa palôhtlahna kô tlah awkhei away vata a cha (Luka 3:18-19).

He bie he "Nazare liata Biephuahpa" (Nazareth Manifesto) tahpa a cha.
He biephuahpa pahno thlahana heta apôhkhana tlôkhei hlei aw vei. Abie
hawhta tao tita, apôhkhana hmôtheipa tlao a cha. Awnanopa heta Hmo
phaleipazy phana lâta pachasa awpa liata maophaona lai ngasapa a hnei tahpa
miah a pahmôsapa a cha.
 
  4.2 Viachha pachhaihpa ta ei-chheihna (breaking and sharing the
bread)

 Hmiatua awnanopazy ta ama ngiapâna ama palasana cha ama viachha
pachhaihpata mohropa ama piena liata a cha. He heta Khazohpa khihnarah
pakawh ta, ngiapatuhpazy a papôhkhasapa a cha. Zisu ta sipasapazy nata pati
hmaohkha adôhpa he yzie a hnei kawpa a cha. Zisu ta chyhsa 5000 rih a
pabiepa hawhta sipasapazy chhao ta ama hnei chhôhpa hmapata dawhka
miakha liata Bei Zisu nata ama nie khoh. Hro ei-chheihna he ngiapatuhpa a
cha tahpa ngiâna miakha a cha. 

Awnanopa a pôhkha lyma thei nawpata ngiapâtuhpazy heta chyhsapa nohta
a ngiahpa (basic needs) ama hmô thei nawpata abaopasaopata tao hria
awpa a byuh. Eima thaina, sona nata hneinazy chhao chyhsa duahmo pasâhsa
viana châta hmana maih liata a pôhkhana a y tyh. Sasyh châta hro hmana
chata chyhsa papai ta, hro a piena chata chyhsa tlao a pahmaohpa a cha.
 
  4.3 Bie a chhona (dialogue) (Hmotaopa Bo 15)

Khazohpa pakha, Bei Zisu pakha, Thlahpa Pathaihpa pakha deita y
tlôpata cha Khazohpa angiapatuhpazy khapa va ta e ama chhaih hôlô. Khazohpa
bie ama ngiapâna dah alyu leipa vata a cha. Cha hawhpa Khazohpa bie
apyna runana (theological issues) kyh liata phu kha nata phu kha bie
achhona (dialogue) hnei awpa a byuh.

Hmiatua Awnanopa hry liata Khazohpa bie pachuna kyh liata apyna
ananopa a ypa cha chopaw taina kyh liata a cha. Zu phôryhpa nata Mawsi ryhpa
a pasâhsapa Pharisaizy ta Zenitaizy he Krista ama vaw ngiapâ khai
tawhta pachha ama cha thei nawpata chopaw taipata Mawsi ryhpa ama zi awpa a
cha" ama tah. Cha kyh liata hmiatua Awnanopazy thata ama buapa vata ama
hry liata a ei-chhiana hluhpi a vaw y. 

Cha hawhta pachâna alyu leina avaw y tita, Pawla, Pity, Banabas zy
chata Zerusalem liata Pakhypi (Zerusalem Council) ama pahrua. Cha liata
ama bua kheipa bie cha hmaohkha ta ama reih khoh. Cha liata bie ama
paraohpa cha, "Zenitaizy heta ama vaw ngiapâ tita pachha châ thei nawpata
chopaw tai abyh vei" tahpa he a cha. Cha bie chhona (dialogue) chata
Awnanopa ta a tyh haipa runahna a pathlapa a cha. He hawhta pachuna alyu
leina, pahahpa alyu leina, a y tita, hmaohkha ta pacha khoh awpata "atyh
pakhyna" hneipa he Dr. Luka ta avaw palasapa a cha.
  
5. Mararah Awnanopa ta a pacha awpa

Mararah Centenary ahnia kawpa vata atahma chhao centenary phana cha
padi theipa a cha haw. Centenary kyhchhi tao aw deita eima chhuah cha
lvei. Centenary heta Mararah awnanopata khei hawhta miah asa papua aw,
tahpa he tlao eima pacha awpa a byuh. Cha hawhna hra chata, keimo chhao
heta centenary khôla heta Marapa cha kheihawhta eima pachasa khoh tahpa
chhao pacha awpa daihti a tlô haw.

A eih viapachai ta, Dr. Luka ta areipa hawhta, Centenary heta Mararah
Awnanopzy palôh pachana miakha hneipata apôhkha kawpata eima sie thei
nawpata taohria awpa he, Marah chyhsa to ngiahtlah liata a pahniepa a
cha. He hawhta pacha ei sila:
  
Eima ngiapâpa Khazohpa he Marahpa Khazohpa deita cha vei. Chi to,
pho to Khazohpa chhao a cha. Krizyhpa Khazohpa deita cha vei. Zyhna
hropazy ry liata a ypa chyhsa zydua Khazohpa chhao a cha hra.  
    
Sasyh châ deita ta hrona heta Awnanopa a pôhkhana a paraopa a cha
khiah cha, Awnanopa he sasyh athôhna châta eima hmah khiah cha, cha
Awnanopa chhao cha arao hra aw.  
    
Hmotaopa 6:1-6 hawhta sipasana heta khokhei viapa nata khokhei lei
viapa hneipata chyhsa pathluana atao papuapa a cha khiah cha, khokhei
viapa hnei leipata tao awpa a byuh. Cha cha chyhsa to ama khihsana, nie
nata do kyh liata ama dôkha theina lathlôh tluapa awpa a cha.   
    
Sawhkha ryureina (politics) a doleipa vata apôhkhana a rao. Dr.
Sakhong Lian Hmung ta "Lakher Pionner Mission (R. A. Lorrain) nata America
Bapstist Chin Mission (Carson) zy Pakao chavah kiah liata a tyhna hnei
eita, Mararah su nota ama pachhaihna he Burma Act of 1935 vata a cha.
Cha cha 1937 liata ama hriapapua tita, he missionary zy chhao ta ama
field ama chhupa a cha", a tah. He heta atanoh East Maraland liata MEC
nata Baptist tahpa miah asa papua. Missionary zy pha leina vata cha vei.
British Sawhkha ryureina "Burma Act of 1935" vata a cha. Sawhkha arao
khiah, achhôh chyhsa chhao ama rao tyh.   

  
6. Bie pachhana

Kô 100 Krizyhpa eima chapa hawhta Khazohpata raihria awpa miah a
piepa he Kô 100 Krizyhpa ta ahria awpa aphuhpa ta miah a pie. Eima ngiapâna
kô a hluhpa hawhta eima maophaona chhao alai via lyma. Krizyhpa cha
Thlahpa liata khotalaina ta aly thlathli awpata awpa cha ma pi. Apôhkha
kawpata Awnanopazy ama y thei nawpata hria awpata maophaona a hneipazy
eima cha. Khazohpa ta talent miah apiepa hawhta, thaina sona miah apiepa
chyh hawhta,hneina nata rôhna miah a piepa chyu hawhta, chareina tlah
su chyu tawhta hmaohkha ta "achhuahna pitloh" awpata hriapa pua awpa he
Centenary kyhchhi atao awpata Mara sawzy maophaona a cha.

Last Updated ( Wednesday, 01 February 2006 )
 
Next >